Scheuren in je muur: wanneer is het onschuldig en wanneer niet

Bijna elk huis heeft ergens een scheur. De meeste zijn volstrekt onschuldig en horen bij een gebouw dat werkt met temperatuur en vocht. Maar een klein deel is een signaal dat er onder je woning iets beweegt, en dat wordt zelden vanzelf beter. Het verschil zien is geen kwestie van gevoel maar van kijken naar drie dingen: waar de scheur loopt, welke vorm hij heeft en of hij groeit.

De vier scheurtypes en wat ze betekenen

Dit is de tabel die je nodig hebt als je met een zaklamp langs je gevel loopt. Loop hem letterlijk af.

De vuistregel die je moet onthouden: volgt de scheur netjes de voegen en is hij overal even breed, dan is het meestal werking. Loopt hij dwars door de stenen heen en wordt hij naar één kant breder, dan is het zetting. Een scheur die dwars door een baksteen splijt betekent dat de kracht groter was dan de steen aankon, en die kracht komt ergens vandaan.

Vijf zelfchecks die je vanavond kunt doen

1. Meet de breedte. Onder de 1 millimeter is bijna altijd onschuldig. Boven de 5 millimeter laat je altijd kijken. Daartussen is het de vorm die telt.
2. Kijk of hij taps toeloopt. Een scheur die boven 4 millimeter is en onder 1 millimeter wijst op een draaiing in de constructie. Dat is het duidelijkste alarmsignaal dat er is.
3. Plak een strookje papier over de scheur met de datum erop, of zet twee potloodstreepjes op vaste afstand. Scheurt het papier binnen drie maanden of lopen de streepjes uit elkaar, dan beweegt hij nog.
4. Test je deuren en ramen. Klemmen ze ineens terwijl dat vroeger niet zo was? Ligt je vloer merkbaar scheef, bijvoorbeeld met een knikker? Dat zijn aanwijzingen die zwaarder wegen dan de scheur zelf.
5. Kijk of de scheur binnen én buiten op dezelfde plek zit. Een scheur die door de hele muurdikte loopt is serieuzer dan één die alleen in het stucwerk of alleen in het buitenblad zit.

Waarom dit in Brabant opeens speelt

Funderingsproblemen golden lang als een probleem van West-Nederland: houten palen in veengrond die door een dalende grondwaterstand droogvallen en gaan rotten. Op de Brabantse zandgronden speelde dat niet, en daar hoorde je het dus ook nooit over.

Dat is aan het veranderen. Door aanhoudende droge zomers krimpt de bodem, en juist woningen op een ondiepe fundering op staal, zonder palen, zakken daardoor ongelijkmatig. Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek meldt inmiddels dat ruim een miljoen Nederlandse woningen risico lopen op ernstige schade door verzakking of paalrot, en dat het aantal meldingen bij het landelijk funderingsloket bijna is verdubbeld. Een kwart van die meldingen komt uit gebieden die nooit als risicogebied golden, waaronder Noord-Brabant.

In de praktijk zien wij het vooral bij vrijstaande woningen en boerderijen op de overgang van zand naar leem, en bij aanbouwen die ondieper zijn gefundeerd dan het hoofdgebouw. Die laatste categorie is verreweg de meest voorkomende: de woning staat stil, de aanbouw beweegt, en op de naad ertussen ontstaat een scheur.

Wat het kost als het wél de fundering is

Eerlijk zijn helpt hier meer dan geruststellen. De cijfers voor echt funderingsherstel zijn stevig.

Wat je doet, in de juiste volgorde

1. Documenteer. Foto's met een liniaal erbij en de datum. Dit is je nulmeting.
2. Monitor drie maanden. Papierstrookje of potloodstreepjes. Beweegt hij niet, dan is de urgentie laag.
3. Sluit de simpele oorzaken uit. Een lekkende regenpijp die al jaren naast de fundering uitloopt, een boom die te dicht bij staat en de bodem uitdroogt, opgehoogde bestrating tegen de gevel. Dit zijn goedkope oplossingen met groot effect.
4. Laat een vakman kijken bij twijfel. Wij beoordelen gratis of het gevelwerk is of dieper zit.
5. Bij aanwijzingen voor zetting: funderingsonderzoek. Meld je situatie ook bij het landelijk funderingsloket van het KCAF, dat is gratis en het helpt de landelijke kaart scherper te krijgen.
6. Herstel pas als de beweging gestopt is. Anders repareer je twee keer.

En als het gewoon je gevel is

In verreweg de meeste gevallen is dat de uitkomst, en dat is goed nieuws. Voegscheuren en verweerd voegwerk los je op door het oude voegwerk machinaal uit te hakken tot minimaal 15 millimeter diep en opnieuw te voegen met een mortel die past bij de hardheid van je steen. Reken op 35 tot 75 euro per vierkante meter geveloppervlak.

Losse stenen vervangen we door inboeten, en een scheur die niet meer beweegt hakken we uit en herstellen we met nieuwe stenen in verband, zodat je er na het voegen niets meer van ziet. Alles daarover staat op onze pagina over gevelrenovatie.

Bouw je juist iets nieuws aan je woning, dan is de aansluiting op de bestaande fundering het punt waar je scheuren voorkomt of veroorzaakt. Hoe wij dat oplossen lees je bij fundering.

Veelgestelde vragen over scheuren en verzakking

Wanneer is een scheur in de muur gevaarlijk?

Let op drie kenmerken: de scheur loopt diagonaal vanuit een hoek van een raam of deur, hij loopt dwars door de stenen in plaats van door de voegen, en hij wordt naar boven of beneden duidelijk breder. Zitten die drie samen, dan is er waarschijnlijk sprake van zetting en laat je een funderingsonderzoek doen. Scheuren onder 1 millimeter die netjes de voegen volgen zijn vrijwel altijd onschuldig.

Hoe weet ik of een scheur nog groeit?

Plak een strookje papier strak over de scheur met de datum erop, of zet twee potloodstreepjes op een vaste afstand aan weerszijden. Controleer na drie maanden. Is het papier gescheurd of zijn de streepjes verder uit elkaar komen te liggen, dan beweegt de constructie nog en heeft repareren op dit moment geen zin.

Is funderingsschade gedekt door mijn verzekering?

Vrijwel nooit. Schade door bodemdaling, droogte en paalrot is standaard uitgesloten op de opstalverzekering, omdat het geen plotselinge en onvoorziene gebeurtenis is maar een langzaam proces. Landelijk kost funderingsherstel gemiddeld rond de 92.000 euro per woning, en dat betaal je in principe zelf.

Waarom krijgen woningen op zandgrond nu ook funderingsproblemen?

Door aanhoudend droge zomers krimpt de bodem, ook zand met lemige lagen erin. Woningen op een ondiepe fundering op staal, dus zonder palen, zakken daardoor ongelijkmatig. Het KCAF ziet het aantal meldingen bijna verdubbelen en een kwart daarvan komt uit gebieden die nooit als risicogebied golden, waaronder Noord-Brabant.

Doen jullie funderingsherstel?

Nee. Wij leggen nieuwe funderingen aan voor aanbouwen, garages, overkappingen en bijgebouwen, zie fundering. Funderingsherstel onder een bestaande woning is specialistenwerk met eigen onderzoek, certificering en apparatuur. Wij beoordelen wel gratis of jouw scheur gevelwerk is of dieper zit, en verwijzen je door als dat laatste zo is.

Wat kost het herstellen van scheuren in het metselwerk?

Als de beweging gestopt is, hak je de scheur uit en boet je nieuwe stenen in verband in, waarna je de gevel opnieuw voegt. Voegwerk kost 35 tot 75 euro per vierkante meter geveloppervlak inclusief steiger. Plaatselijk inboeten wordt apart geprijsd op basis van het aantal stenen. Na afloop zie je er niets meer van. Zie gevelrenovatie.

Terug naar het blog